امروز شمسی

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِدا ‏وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
  قوانین شهرداری  قوانین شهرداری   مناقصه ها و مزایده ها  مناقصه ها و مزایده ها   ارسال مطلب و خبر  ارسال مطلب و خبر   تماس با ما  تماس با ما   جاذبه های گردشگری  جاذبه های گردشگری   گالری عکس  گالری عکس   شورای اسلامی شهر  شورای اسلامی شهر   درباره شهردار  درباره شهردار   معرفی شهر  معرفی شهر   صفحه اول  صفحه اول  

  مطالب برگزيده

  آخرين اخبار
غرفه بازیافت آماده خدمت رسانی به شهروندان نطنزی است
اطلاعیه دادگستری شهرستان نطنز در خصوص روزه خواری در اماکن عمومی و معابر
دیدار نوروزی شهردار نطنز و مرتضی باغبادی نائب رئیس شورای اسلامی شهر نطنز با رحمت الله فیروزی پور
بازدید شهردار و اعضای شورای اسلامی شهر نطنز از ایستگاه امنیت و سلامت روبروی امامزاده سلطان حسین
احتمال وزش باد شدید و طوفان لحظه ای در شهر نطنز وجود دارد
جشن نوروزگاه با حضور طنزپردازان و حضور افتخاری بازیگران همشهری
نصب شعار سال در ورودی های شهر
پیام شهردار نطنز بمناسبت عید نوروز؛
اکران فیلم موقعیت مهدی و زیر صفر در ایام نوروز
پیام شهردار نطنز بمناسبت هفته سربازان گمنام امام زمان(عج)
  پربيننده ترين مطالب
  اوقات شرعی


  وضعيت هوا


 

مناسبت ها  اعتکاف 

مناسبت ها ، اعتکاف

یكى از سنت‏هاى حسنه و مستحبات اسلامى كه پس ازپیروزى انقلاب اسلامى احیاء گردید، سنت مبارك اعتكاف است.این سنت،در طول تاریخ اسلام و ادیان آسمانى طرفداران و عاملانى داشته و در بلاد اسلامى به طور عموم و شهرهاى شیعه و مراكز حوزوى بطور خاص مورد توجه بوده است.

مساجد شهرهاى مقدس نجف و كربلا و كاظمین و سامرا و مشهد و قم و اصفهان و شیراز و بسیارى دیگر از شهرهاى شیعه،خاطره حضور پر نور نیایشگران و معتكفان‏«ایام البیض‏» ماه رجب و احیانا دهه آخر ماه رمضان را در سینه دارد.

این عبادت كه قبل از پیروزى انقلاب اسلامى حالت فراگیر و عمومى نداشت،در چند ساله اخیر در میان جمع كثیرى از صالحان و نیكان و خواهران و برادران دینى از اقشار گوناگون اجتماعى به ویژه دانشجویان و طلاب،متداول گردیده است و مساجد بسیارى از شهرهاى ایران و جهان اسلام پذیراى مهمانان خدا در ایام البیض ماه پر بركت رجب است.

از آنجا كه اشتغال انسان به كار و زندگى و مسؤولیت‏هاى اجتماعى،گاهى موجب غفلت مى‏شود،و توجه به كار،گاه از توجه به هدف باز مى‏دارد و سبب مى‏شود وظیفه بزرگ یاد خدا و توجه به خود سازى و مبدا و منتهاى هستى فراموش شود.

اعتكاف،آب حیات بخش در كویر غفلت‏هاست.

غفلت از«خود»و«خداى خود»،بستر مرگ ارزشهاى انسانى و نقطه سقوط از پایگاه بلند خردورزى و عشق عرفانى و عامل پیوستن به زندگى پست و حیوانى است.

اولئك كالانعام بل هم اضل اولئك هم الغافلون(اعراف/179)

اعتكاف،بستر مناسب اندیشه و تفكر و خردورزى است.

اعتكاف،تلاشى است‏براى اینكه انسانهاى فرو رفته در غرقاب روزمره ‏گ‏ی ها از فضاى پر التهاب روزانه به سوى‏«خویش‏»و«خداى خویش‏»باز گردند.

اعتكاف زمینه توبه و بازگشت است.بازگشت‏به قرآن و معنویت،بازگشت‏به دعا و استمداد از عالم غیب،بازگشت از«خودمدارى‏»به‏«خداگرایى‏»آنها كه مسؤولیت‏هاى حساس‏تر و بزرگترى دارند،بیش از دیگران به اعتكاف و خودسازى نیاز دارند.

بى‏جهت نیست كه شخص رسول الله صلى الله علیه و آله پس از هجرت،همه ساله دهه اول یا دوم و گاه هر دو دهه و در سالهاى آخر زندگى به طور منظم دهه سوم ماه مبارك رمضان را به‏«اعتكاف‏»مى‏پردازد و به همه دست‏اندركاران و كارگزاران و رجال سیاسى،اجتماعى درس معنویت گرایى و ذكر و نیاش و روزه و تلاوت قرآن مى‏دهد.

اعتكاف،توقفى ناآگاهانه در مسجد نیست.صرف درنگ و مكث و«حبس خویشتن‏»در مسجد، بدون عشق به عبادت و قصد قربت نیست.

اعتكاف،لمیدن خوابیدن و چرت زدن و احیانا وقت گذرانى بیكاران و گردهمایى تفریحى-سیاحتى در مساجد بزرگ شهر نیست.

در اعتكاف كسانى كه كار دارند و زیاد هم كار دارند،و غرق دنیاى اقتصاد و سیاست و هنر و مطبوعات و غیره هستند،باید از تولید و توزیع و طرح و برنامه‏هاى اقتصادى و سیاسى و فرهنگى و نظامى و كار و زندگى فاصله بگیرند و به همآهنگى كار و تلاش و فعالیت‏ها،با رضاى خدا و وظیفه مكتبى بیاندیشند.تنظیم فكر و اندیشه و عمل،با معیارهاى الهى را تمرین كنند.

كار براى امت و تامین حوائج نیازمندان،تشییع پیكر شهیدان و مؤمنان،عیادت بیماران و هر كارى كه در آن،خود مطرح نیست و انگیزه الهى دارد،با اعتكاف سازگار است و حتى در برخى احادیث قضاى حوایج مؤمنان از اعتكاف برتر شناخته شده است.

اعتكاف،دوره كوتاه مدت خود سازى است،كه حداقل سه روز طول مى‏كشد و انسان را از حاكمیت غریزه‏ها،عادت‏ها و اشتغالات معمول زندگى آزاد مى‏سازد.

اعتكاف،محو خود خواهى در امواج بلند خداگرایى و خدمت‏به امت اسلامى است.

اعتكاف،برون رفتن از خانه خویش و مصمم شدن بر حضور در خانه حضرت حق است. عبادتى مستحبى و تقرب جویانه و داوطلبانه است كه روزه روز سوم آن رنگ وجوب مى‏گیرد.

اعتكاف،گریز از لذت گرایى و هر گونه التذاذ جنسى و مهار حس خود محورى و برترى جوئى و بازگشت از قبله دیناگرایان به سمت و سوى قلب و قبله هستى است. خود سازى،محاسبه نفس،توبه و نیایش،نماز و تلاوت قرآن و استمداد از آستان قدس ربوبى از دیگر بركات‏«اعتكاف‏»است.

از آنجا كه گرد آورى احكام و استفتائات مربوط به اعتكاف،كارى است كه مؤمنان را در انجام این وظیفه الهى یارى مى‏دهد،ستاد هماهنگى اعتكاف شهر مقدس قم كه از دیر باز از حافظان و مروجان این سنت ‏حسنه اسلامى است.از برادر بزرگوار جناب حجة الاسلام محمد حسین فلاح‏زاده،در خواست كرد،احكام و مسائل این عبادت اسلامى را در ابعاد مختلف واجبات-محرمات،مبطلات و احیانا مكروهات و مباحات گرد آورى كنند،تا عاكفان خانه دوست فرمان الهى را بهتر بشناسند و با عمل به احكام دین،از فیض ثواب و ارزش معنوى مورد نظر از انجام اعتكاف،بهره‏مند شوند.

در پایان از همه عاكفان حضرت دوست و مؤمنان معتكف در مساجد میهن اسلامى صمیمانه مى‏خواهیم،براى زلال شدن دریاى قلبها و صاف شدن آسمان اندیشه مسلمین و تحكیم دوستى بین یاران و دوستان انقلاب اسلامى و ظهور مصلح كل حضرت بقیة الله الاعظم علیه السلام دعا كنند و عزت و عظمت فرزندان امام خمینى قدس سره را همراه با سلامت و موفقیت رهبر بزرگوار انقلاب-حضرت آیة الله العظمى خامنه‏اى و مراجع عظیم الشان جهان تشیع از خداى بزرگ تمنا كنند.

مایه سپاس است اگر نظرات اصلاحى و تكمیلى خود را به نشانى   info@etekaf.org  ارسال نمایید.

و الحمد لله رب العالمین

ستاد مركزى اعتكاف قم

پیشگفتار

اسلام،فكر جدایى از زندگى دنیا و گوشه نشینى و كناره گیرى از مردم و به تعبیر دیگر رهبانیت را باطل و ناپسند اعلام كرد،اما اعتكاف را به عنوان فرصتى براى بازگشت‏به خویش و خداى خویش قرار داد،تا كسانى كه از هیاهو و جنجالهاى زندگى مادى خسته مى‏شوند، بتوانند چند صباحى با خداى خود خلوت كنند و جان و روح خود را با خالق هستى ارتباط دهند،و با توشه معنوى و اعتقادى راسخ و ایمان و امیدى بیشتر به زندگى خود ادامه دهند،و خود را براى صحنه‏هاى خطر و جهاد در راه خدا آماده سازند و همیشه با یاد خدا تلاش كنند و خود را در محضر پروردگار ببینند و از نافرمانى او بپرهیزند و به سوى سعادت دنیا و آخرت گام بردارند.كه با اندك تاملى در احكام و مسائل این برنامه زیباى عبادى پى به چنین حقایقى خواهیم برد.

از آنجا كه پس از پیروزى انقلاب اسلامى در ایران،سنت اعتكاف حیات دیگرى یافته و جمع زیادى از مشتاقان به ویژه جوانان بدان روى آورده‏اند و چون در سابق،كمتر مورد توجه بوده، احكام آن در اكثر رساله‏هاى توضیح المسائل یافت نمى‏شود،لذا بر آن شدیم كه احكام اعتكاف را به مقدارى كه مورد ابتلاء و نیاز است،با استفاده از منابع معتبر فقهى و استفتاءآت جدید،مطابق با فتاواى مراجع معظم تقلید آماده كنیم،كه دفتر حاضر حاصل این تلاش است. امیدواریم راه گشاى بندگان خالص خداوند باشد و مورد قبول حضرت حق قرار بگیرد.

یاد آورى:

آنچه در این نوشته به صورت مساله آورده شده بر اساس فتاواى بنیانگذار جمهورى اسلامى حضرت آیة الله العظمى امام خمینى قدس سره است كه از ترجمه بحث اعتكاف كتاب‏«العروة الوثقى‏»با ملاحظه حواشى معظم له و كتاب‏«تحریر الوسیله‏»استفاده شده است.

فتاواى سایر مراجع معظم تقلید نیز با استفاده از تعلیقات آن بزرگواران بر كتاب‏«عروة‏»و استفتاءاتى كه توسط معاونت فرهنگى مسجد مقدس جمكران و ستاد مركزى اعتكاف قم در اختیار گذاشتند،آورده شده است.

ربنا تقبل منا انك انت السمیع العلیم

قم- محمد حسین فلاح زاده

آشنایى با اعتكاف

تعریف اعتكاف

1-اعتكاف،در لغت‏به معناى توقف در جایى است و در اصطلاح احكام،عبارت است از ماندن در مسجد به قصد عبادت خداوند،با شرایطى كه خواهد آمد.

2-انسان مى‏تواند،در حال اعتكاف،بنشیند،بایستد،بخوابد،یا راه برود.

اقسام اعتكاف

3-اعتكاف بر دو قسم است،مستحب و واجب،كه در اصل،یك عمل مستحبى است،ولى ممكن است‏به سببى واجب شود،كه از جمله اسباب وجوب اعتكاف،این امور است:

نذر،عهد یا قسم،مثلا انسان نذر كند یا با خداى خود عهد كند یا قسم بخورد كه اگر در فلان كار موفق شد،یا از فلان بیمارى شفا پیدا كرد چند روز در مسجد معتكف شود.(در بحثهاى آینده خواهد آمد كه حداقل مدت اعتكاف سه روز است.)

شرط ضمن عقد،مثلا هنگام قرار داد اجاره منزل،صاحب خانه شرط مى‏كند كه مستاجر هر سال پنج روز در مسجد معتكف شود و مستاجر نیز این شرط را مى‏پذیرد.

اجاره،مثلا شخصى اجیر مى‏شود كه با دریافت مزد-یا بدون دریافت مزد-از طرف میت در مسجد معتكف شود.(مانند نماز استیجارى)

زمان اعتكاف

4-در طول سال در هر زمانى كه انسان بتواند،حداقل سه روز در مسجد بماند و روزه بگیرد صحیح است (تفصیل این مساله در بحث مدت اعتكاف و روزه اعتكاف خواهد آمد.) ولى بهترین زمان براى اعتكاف ماه مبارك رمضان و در ماه رمضان،دهه آخر آن است.

5-س:آیا اعتكاف نذرى را مى‏توان در ماه رمضان انجام داد؟

آیة الله بهجت:مانعى ندارد.

آیة الله مكارم:مانعى ندارد،مگر اینكه نیت او غیر ماه رمضان باشد.

آیة الله صافى:اگر نذر مطلق یا مقید به ماه رمضان باشد اشكال ندارد.

6-س:افضل اوقات اعتكاف چه زمانى است؟آیا ایام البیض ماه رجب فضیلت‏خاصى براى اعتكاف دارد؟ (ایام البیض سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم.)

آیة الله مكارم:بهترین اوقات اعتكاف،ماه مبارك رمضان و از همه بهتر دهه آخر آن است.

آیة الله بهجت:افضل اوقات ماه رمضان است‏خصوصا در دهه آخر آن و ایام البیض رجب نیز تاكید شده است.

شرایط اعتكاف

7-در صحت اعتكاف،امورى شرط است كه برخى از آنها مربوط به شخص معتكف و برخى مربوط به خود اعتكاف است كه در اینجا به بیان آن شرایط،و احكام لازم آنها مى‏پردازیم.

شرایط معتكف:

1-عقل.(از دیوانه صحیح نیست)

2-ایمان (1) .(از غیر مؤمن صحیح نیست)

3-قصد قربت.(هر گونه ریا و خود نمایى،اعتكاف را باطل مى‏كند).

4-روزه دارى در ایام اعتكاف.

5-اجازه گرفتن از كسى كه اجازه او لازم است.

شرایط اعتكاف:

1-از سه روز كمتر نباشد.(زمان)

2-در مسجد جامع باشد.(مكان)

3-ادامه ماندن در مسجد و خارج نشدن از آن.

نیت اعتكاف

8-اعتكاف،همانند سایر عبادات،باید با نیت و قصد قربت‏باشد و هر گونه ریا و خود نمایى و قصد غیر الهى آن را باطل مى‏كند.

9-در نیت اعتكاف،قصد وجه شرط نیست،یعنى لازم نیست قصد كند كه اعتكاف واجب است‏یا مستحب.

10-كسى كه بخواهد در نیت اعتكاف،قصد وجه كند،در اعتكاف واجب نیت وجوب و در اعتكاف مستحب،نیت استحباب مى‏كند و واجب بودن اعتكاف در روز سوم ضررى ندارد،هر چند بهتر است كه از روز سوم نیت وجوب كند.

11-از آغاز تا پایان اعتكاف،باید با نیت و قصد قربت‏باشد،بنابر این اگر به همین قصد،اعتكاف را شروع كند صحیح است،همچنین اگر به قصد اینكه فردا معتكف شود به مسجد برود و از اول وقت(طلوع فجر)در آنجا باشد صحیح است.

12-س:زمان نیت اعتكاف چه وقتى مى‏باشد؟و آیا اول شب مى‏شود نیت كرد؟

آیة الله تبریزى:زمان نیت اعتكاف،وقت‏شروع اعتكاف است كه طلوع فجر مى‏باشد و با استمرار نیت اول شب هم مانعى ندارد.

13-س:آیا در اعتكاف نیازى به قصد نمودن عبادات دیگر هم هست؟

آیة الله صافى:احتیاط مستحب است.

آیة الله مكارم:قصد عبادت دیگرى در آن شرط نیست. آیة الله بهجت:ظاهرا معتبر است در اعتكاف منضم شدن قصد عبادت دیگرى كه خارج از اوست.

14-س:آیا تجدید نیت در روز سوم اعتكاف مستحب لازم است؟

آیة الله صافى:بهتر است كه تجدید نیت وجوب نماید.

آیة الله بهجت:تجدید نیت در روز سوم لازم نیست،گر چه احوط است.

آیة الله مكارم:تجدید نیت لازم نیست.

نیابت در اعتكاف

15-انسان مى‏تواند اعتكاف را براى خود یا براى دیگرى بجاى آورد.به قسم دوم،اعتكاف نیابتى گفته مى‏شود.

16-اعتكاف به نیابت میت‏بى‏اشكال است ولى به نیابت از انسان زنده،بنابر احتیاط به قصد رجاء،اشكال ندارد (2) .پس به طور خلاصه مى‏توان در این بخش اعتكاف را اینگونه تقسیم كرد:

اعتكاف:1-براى خود

2-براى دیگران:

1-به نیابت از میت

2-به نیابت از زنده

یاد آورى:

گر چه روزه به نیابت از انسان زنده صحیح نیست ولى روزه گرفتن در اعتكاف مانند نماز براى طواف است كه به تبع عمل دیگر لازم مى‏شود و همچنانكه طواف و نماز آن به نیابت زنده‏ها صحیح است اعتكاف و روزه آن نیز صحیح است.

17-اعتكاف به نیابت از دو یا چند نفر،صحیح نیست،ولى مى‏تواند اعتكاف را به نیت‏خود بجا آورد و ثواب آن را به دیگران اهدا كند،خواه یك نفر باشد یا چند نفر،زنده یا مرده.

18-س:آیا اعتكاف را به نیابت از كسى كه مرده است و یا به نیابت از كسى كه زنده است مى‏توان انجام داد؟

آیة الله تبریزى:به نیابت از میت مانعى ندارد ولى به نیابت از حى[زنده]اشكال دارد.

عدول از نیت اعتكاف

19-عدول از اعتكافى به اعتكافى دیگر جایز نیست،و فرقى نیست كه هر دو واجب باشد،مثلا از اعتكاف استیجارى (كه براى دیگرى با دریافت مزد انجام مى‏دهد) به نذرى،یا هر دو مستحب،مثلا از اعتكاف براى خود به اعتكاف نیابتى تبرعى (داوطلبانه و بدون دریافت مزد) یا یكى واجب و دیگرى مستحب،مثلا از ابتدا به نیت اعتكاف نذرى در مسجد مانده و در روز دوم نیت را از نذر به استحباب برگرداند.

20-عدول از نیابت‏شخصى به نیابت از شخص دیگر جایز نیست،مثلا دو روز به نیابت‏«على‏»معتكف بوده و روز سوم به نیابت از«حسن‏»اعتكاف كند.

21-اگر قصد داشته كه اعتكاف را براى خودش انجام دهد،پس از شروع نمى‏تواند نیت را برگرداند،و به نیابت از دیگرى به اتمام برساند،همچنانكه عكس این نیز جایز نیست.

روزه اعتكاف

22-انسان،در ایام اعتكاف باید روزه بگیرد،بنابر این،كسى كه نمى‏تواند روزه بگیرد،مانند، مسافر،مریض و زن حایض یا نفساء و كسى كه عمدا روزه نگیرد،اعتكافش صحیح نیست.

23-مسافر و مریض اگر معتكف شوند صحیح نیست ولى زن حایض یا نفساء نه تنها اعتكافش صحیح نیست‏بلكه به جهت توقف در مسجد گناه كار است.

24-اعتكاف در روز عید فطر و قربان یا دو روز قبل از عید به طورى كه روز سوم آن عید باشد صحیح نیست.

25-لازم نیست كه روزه،مخصوص به اعتكاف باشد،بلكه هر روزه‏اى باشد صحیح است،مثلا در ایام اعتكاف،روزه قضا یا نذرى یا استیجارى (3) بجا آورد.

26-اگر شخصى نذر كند كه در ایام معینى معتكف شود (4) و در همان ایام روزه نذرى یا استیجارى بر عهده او باشد،مى‏تواند در همان اعتكاف،روزه نذرى یا اجاره‏اى خود را بجا آورد. ولى اگر نذر اعتكاف بدین گونه بوده است كه روزه براى اعتكاف یا به خاطر اعتكاف باشد، كفایت از روزه نذرى یا اجاره‏اى نمى‏كند (5) .

27-انسان مى‏تواند نذر كند،در سفر روزه بگیرد و به نظر برخى مراجع معظم تقلید،حتى هنگام سفر هم مى‏تواند نذر كند كه روزه بگیرد و در این صورت اعتكافش صحیح است.به یك استفتاء توجه كنید:

28-س:آیا در مسافرت مى‏شود روزه در سفر را نذر كند؟

آیات عظام خامنه‏اى،سیستانى،بهجت:مى‏تواند.

آیة الله مكارم:اشكال دارد ولى اگر نذر كرد،احتیاط آن است كه به نذر خود عمل كند.

آیة الله فاضل:خیر.

29-س:آیا هر گونه روزه،و لو استیجارى و...براى اعتكاف كافى است؟

آیة الله فاضل:خیر،بلكه روزه اعتكاف باید به نیت كسى باشد،كه اعتكاف به نیت او انجام مى‏گیرد،لذا كفایت روزه استیجارى و غیره براى كسى كه در نیت‏خود اعتكاف نموده محل تامل و اشكال است.

آیة الله مكارم:كفایت روزه استیجارى براى اعتكاف مشكل است.

آیة الله بهجت:كافى است.

اجازه اعتكاف

30-این افراد بدون اجازه،نمى‏توانند معتكف شوند:

زن بدون اجازه شوهرش، (6) در صورتى كه اعتكاف موجب از بین رفتن حق او باشد،بنابر احتیاط واجب (7) اجازه او لازم است.

فرزند بدون اجازه والدین، (8) در صورتى كه اعتكاف او موجب اذیت و آزار آنان باشد و اگر موجب اذیت و آزار آنان باشد و اگر موجب اذیت و آزار آنها هم نباشد احتیاط مستحب (9) است اجازه بگیرد.

كسى كه در استخدام دیگرى است،مانند برخى از كارگران و كارمندان،در صورتى كه قرار داد اجاره به گونه‏اى است كه منفعت اعتكاف را نیز در بر مى‏گیرد،یعنى اعتكاف با عمل به اجاره منافات دارد.

31-در اعتكاف،بلوغ شرط نیست،بنابر این اگر كودك ممیز معتكف شود،صحیح است.

مدت اعتكاف

32-مدت اعتكاف حداقل سه روز است و در كمتر از آن صحیح نیست ولى در زیاده حدى ندارد.ولى اگر پنج روز معتكف شود،روز ششم را نیز واجب است‏بماند،بلكه بنابر احتیاط واجب،هر گاه دو روز اضافه كرد،روز سومش هم باید بماند،پس اگر هشت روز معتكف شد،روز نهم هم واجب است.

33-این سه روز از طلوع فجر روز اول تا مغرب (10) روز سوم است،بنابر این اگر بعد از طلوع فجر،و لو با چند دقیقه تاخیر به مسجد برسد آن روز جزو اعتكاف به حساب نمى‏آید و چنانچه قبل از مغرب روز سوم،اعتكاف را قطع كند،افزون بر آنكه كار حرامى كرده،اعتكاف نیز باطل است.

34-سه روز اعتكاف با شبهاى آن است كه حداقل سه روز و دو شب در وسط است،بنابر این نمى‏تواند شبها را از مسجد خارج شود،یا نذر كند كه سه روز بدون شبها در مسجد معتكف شود.

35-اگر انسان نذر كند كه دو روز معتكف شود نه بیشتر از آن،اینگونه نذر باطل است (11) ولى اگر مقید نكرده كه بیشتر نباشد نذر صحیح است و واجب است كه روز سوم را نیز بماند.

36-س:منظور از روز در اعتكاف چیست؟

آیات عظام تبریزى،بهجت،مكارم:منظور از روز طلوع فجر است تا غروب آفتاب چنانچه در احكام نماز ذكر شده است.

37-س:اگر كسى نذر كند،سه روز منفصل اعتكاف كند آیا نذرش منعقد مى‏شود؟نذر اعتكاف كمتر از سه روز چه؟

آیة الله بهجت:منعقد نمى‏شود.

آیة الله صافى:الف:منعقد نمى‏شود ب:اگر مقید به كمتر از سه روز باشد منعقد نمى‏شود.

38-س:آیا بیشتر از سه روز مى‏توان اعتكاف كرد به طورى كه آن زیاده،قسمتى از یك روز یا قسمتى از یك شب باشد.

آیة الله تبریزى:مانعى ندارد.

39-س:كسى كه پنج روز در اعتكاف بوده:آیا روز ششم بر او واجب است؟

آیة الله تبریزى:واجب است.

مكان اعتكاف

40-اعتكاف تنها در مسجد صحیح است،بنابر این اگر كسى در خانه خود یا در تكیه،یا حسینیه یا در حرم معتكف شود صحیح نیست و از مساجد نیز تنها در این مساجد،اعتكاف صحیح است.

مسجد الحرام

مسجد النبى صلى الله علیه و آله

مسجد جامع كوفه

مسجد بصره (12)

و به قصد رجاء (یعنى به نیت مطلوب بودن و به امید پاداش و ثواب) مى‏توان در مسجد جامع هر شهر معتكف شد. (13)

41-در این مساله فرقى بین مردان و زنان نیست،بنابر این اگر دختران و بانوان بخواهند معتكف شوند،باید در یكى از همین مساجد باشد.

42-س:آیا اعتكاف در غیر مساجد جامع،مثل نمازخانه دانشگاه‏ها رجاءا اشكال دارد یا نه؟در صورت صحت،آیا احكام اعتكاف،از قبیل ترك محرمات جارى مى‏شود یا خیر؟

آیة الله خامنه‏اى:رجاءا اشكالى ندارد.

آیة الله بهجت:ظاهرا جایز نیست و احكام اعتكاف را ندارد.

آیة الله فاضل:اعتكاف در مسجد جامع رجاءا صحیح است و در غیر از مساجد جامع جایز نیست.

آیة الله سیستانى:مشروع نیست و احكام آن را ندارد.

آیة الله مكارم:اعتكاف باید فقط در مساجد جامع باشد و منظور از مسجد جامع مسجدى است كه قشرهاى مختلف شهر در آن شركت كنند.

آیة الله تبریزى:اعتكاف باید در مسجد جامع شهر باشد و اعتكاف در غیر مساجد جامع صحیح نیست.

43-س:آیا انسان مى‏تواند نذر كند كه در شهر دیگرى معتكف شود؟

آیة الله تبریزى:مانعى ندارد،باید روزه‏اش در آنجا صحیح باشد و نذر اعتكاف در شهر دیگر، نذر روزه نیست.

44-اگر در یك شهر،دو یا چند مسجد جامع وجود داشته باشد،در هر كدام كه بخواهد مى‏تواند معتكف شود.

45-اگر جاى خاصى از مسجد را براى اعتكاف خود مشخص كند،چنین قصدى لغو است،و لازم نیست‏حتما در آنجا معتكف شود.

46-اگر معتكف جنب شود و با حال جنابت در مسجد بماند اعتكاف او باطل است.چون توقف او در مسجد،حرام است. (14) 47-اگر جاى شخص دیگرى را غصب كند،یا عمدا بر فرش غصبى بنشیند،هر چند گناه كرده است ولى اعتكافش باطل نیست (15) .

48-اگر كسى از روى فراموشى یا جهل به مساله،بر فرش غصبى بنشیند،اعتكاف باطل نیست.

49-س:اگر جاى كسى را كه معتكف بوده غصب كند،فرموده‏اند اعتكاف او باطل است،حال اگر جاهل بود یا عامد بود و حال پشیمان شده و جاى خود را عوض كند،اعتكاف او صحیح است‏یا خیر؟در صورت عمد آیا كفاره دارد یا خیر؟آیة الله بهجت:در فرض مذكور اعتكاف او صحیح است و در صورت بطلان كفاره ندارد.

آیة الله خامنه‏اى:اعتكاف صحیح است و كفاره هم ندارد.

آیة الله سیستانى:عمدا هم اگر باشد اعتكاف صحیح است.

آیة الله فاضل:على اى حال اعتكاف صحیح است.

آیة الله مكارم:اگر جاهل به موضوع باشد،اعتكافش صحیح است ولى اگر غصب بودن را مى‏دانسته و حكم اعتكاف را نمى‏دانسته،اعتكاف او صحیح نیست و توبه در اینجا مشكل را حل نمى‏كند.

آیة الله تبریزى:چنانچه غافل بوده اعتكافش صحیح است و اگر جاهل متردد بوده یا عامد بوده اعتكافش صحیح نیست.لكن كفاره ندارد.

50-س:اگر كسى را كه زودتر از او در مسجد رفته،بیرون كند و جایش را بگیرد،اعتكافش صحیح است‏یا نه؟

آیة الله صافى گلپایگانى:بنابر احتیاط،اعتكاف او باطل مى‏شود،باید اگر اتمام اعتكاف بر او واجب شده، آن را تمام نماید و اگر اعاده آن،واجب است،پس از اتمام اعاده نماید.

آیة الله بهجت:اگر مكان منحصر به آنجا باشد بنابر اقوى اعتكافش باطل است.

آیة الله مكارم:خالى از اشكال نیست.

آیة الله فاضل:بلى اعتكاف او صحیح است و بطلان آن محل منع است.

51-س:آیا گذاشتن وسائل یا نوشتن نام و امثال آن موجب سبقت در محلى از مسجد مى‏شود؟

آیة الله مكارم:هر گاه به موقع در مسجد حضور یابند بعید نیست موجب حق سبق باشد.

آیة الله بهجت:مى‏شود.

تعریف مسجد جامع

52-س:تعریف مسجد جامع چیست؟

آیة الله گلپایگانى:مسجد جامع مسجدى است كه اغلب اوقات بیشتر از سایر مساجد جمعیت داشته باشد. آیة الله خامنه‏اى:مسجدى كه براى اجتماع زیادى از اهالى آنجا ساخته شده و اختصاص به گروه خاصى یا اهالى محله‏اى نداشته باشد؟

53-س:مسجد جامعى در شهرى ساخته شده،بعد از آن،مسجد بسیارى بزرگترى ساخته شده و آن نیز مسجد جامع معروف گشته،كدامیك از این دو مسجد،شرعا مسجد جامع مى‏باشد،و ملاك در تعیین مسجد جامع چیست،با توجه به اینكه گاهى در این مسجد نماز جمعه خوانده مى‏شود و گاهى در آن و حكم اعتكاف در این دو مسجد چیست؟

آیة الله خویى:در صدق جامع بودن مسجد شرط نیست كه تنها یك مسجد باشد،پس تعدد مسجد جامع در یك شهر ضررى نمى‏زند و اعتكاف در هر دو صحیح است،اگر جامع نامیده شود و اقامه نماز جمعه دخلى در موضوع ندارد.

54-جامع بودن مسجد را از این راهها مى‏توان فهمید: (16)

خود انسان یقین كند.

به طورى بین مردم مشهور باشد كه جامع بودن آن معلوم شود (17) .

دو نفر عادل بگویند (18) .

و چنانچه دو نفر در جامع بودن مسجدى اختلاف داشته باشند،با حكم حاكم نیز معلوم مى‏شود (19) .

55-اگر انسان در جایى به اعتقاد اینكه مسجد جامع است معتكف شود،بعدا معلوم شود مسجد نیست(مثلا تكیه یا حسینیه است)یا مسجد جامع نیست،اعتكاف باطل است.

حدود مسجد

56-پشت‏بام و سرداب و محراب مسجد،و هر چه به سبب توسعه مسجد آن افزوده شده جزو مسجد به حساب مى‏آید،مگر آنكه بدانیم،جزو مسجد نیست (20) .

[در صورت شك،چنین جاهایى،حكم مسجد را دارد.]

57-به جز سه مكانى كه در مساله قبل گفته شد،جایى را كه انسان نداند جزو مسجد است‏یا از متعلقات آن،(مثل حیاط مسجد)حكم مسجد را ندارد (21) و اعتكاف در آنجا صحیح نیست.

58-س:مسجدى كه علاوه بر شبستان،داراى حیاط و صحن و راهرو است و در عرف همه آنها را مسجد مى‏خوانند،آیا احكام مسجد بر آنها جارى است‏یا نه،و در صورتى كه قصد بانى معلوم نباشد،ساختن مستراح و امثال آن در یك طرف آن صحن چه صورت دارد،دلیل و قرینه بر عدم مسجدیت لازم است‏یا نه؟

آیة الله گلپایگانى:با شك در آنكه صحن را جزء مسجد قرار داده،اگر اماره‏اى (علامت، نشانه‏اى) بر مسجد بودن نباشد،محكوم به مسجدیت نیست،و اماره بر عدم،لازم نیست.

اعتكاف در دو مسجد

59-یك اعتكاف باید در یك مسجد باشد،پس اعتكاف در دو مسجد كه بخشى از وقت را در یكى و بخشى از آن را در دیگرى بماند صحیح نیست،خواه آن دو مسجد،متصل (22) به هم باشند یا جداى از هم،آرى اگر به گونه‏اى وصل به یكدیگر باشد،كه یك مسجد شمرده شود، صحیح است.

60-اگر در مسجد معتكف شود ولى مانعى از ادامه ماندن در آن مسجد پیش آید،اعتكاف باطل است (23) و چنانچه آن اعتكاف،واجب باشد،باید در مسجدى دیگر و اگر مانع بر طرف شد،در همان مسجد،بار دیگر معتكف شود،یا قضا كند.

61-اعتكافى را كه به سبب پیش آمدن مانع به هم خورده است،نمى‏توان پس از آنكه مانع بر طرف شد،ادامه دهد.چه در آن مسجد یا مسجد دیگر، (24) بنابر این اگر پس از یك روز اعتكاف در مسجد،مانع پیش آمد،نمى‏تواند به مسجد دیگرى برود و بقیه ایام را در آن مسجد بماند،یا بعد از آنكه مانع بر طرف شد،برگردد و بقیه را در همان مسجد بماند.

خروج از مسجد

62-در موارد ذیل معتكف مى‏تواند از مسجد خارج شود:

براى گواهى دادن در دادگاه.

براى تشییع جنازه، (25) در صورتى كه میت‏یك نحو وابستگى به معتكف داشته باشد به طورى كه شركت در تشییع جنازه او از ضرورتهاى عرفى او به حساب آید.

و براى انجام سایر كارهاى ضرورى عرفى یا شرعى،خواه واجب باشد یا مستحب،مربوط به امور دنیوى باشد یا اخروى ولى مصلحتى در آن نهفته باشد (26) .

63-و در این موارد،بر معتكف واجب است از مسجد خارج شود:

براى انجام غسل جنابت.

براى پرداخت طلب دیگران،در صورتى كه نتواند در مسجد آن را بپردازد.

براى انجام كار واجب دیگرى كه لازم باشد از مسجد خارج شود.

64-كسى كه خارج شدن از مسجد بر او واجب شده باشد ولى تخلف كند و خارج نشود،هر چند گناه كرده است ولى اعتكاف باطل نیست،مگر كسى كه با حال جنابت در مسجد توقف كند.

65-اگر به جهت ضرورت از مسجد خارج شد،این امور را باید مراعات كند:

بیش از مقدار ضرورت و نیاز بیرون مسجد نماند.

در صورت امكان زیر سایه ننشیند (27) .

بلكه مطلقا ننشیند،مگر در حال ضرورت.

بنابر این احتیاط واجب نزدیكترین راه را انتخاب كند (28) .

66-اگر به جهت ضرورت از مسجد خارج شود و به قدرى طول بكشد كه صورت اعتكاف بر هم بخورد،اعتكاف باطل است.

67-اگر به سبب فراموشى از مسجد خارج شود،اعتكافش باطل نیست (29) .

68-س:اگر كسى از روى فراموشى محل اعتكاف را ترك كند،اعتكافش چه حكمى دارد؟

آیة الله تبریزى:ظاهر این است كه اعتكافش باطل مى‏شود.

69-س:در چه مواردى خروج از مسجد مبطل اعتكاف است؟و در چه مواردى مبطل نیست؟

آیة الله صافى:اگر عمدا و اختیارا بدون ضرورت عقلى یا شرعى یا عادى خارج شود،اعتكاف باطل مى‏شود و اگر براى امورى كه ذكر شد بیرون رود یا او را اكراه بر بیرون رفتن نمایند باطل نمى‏شود،ولى اگر نسیانا از راه فراموشى بیرون رفت اگر اتمام آن واجب شده باشد،تمام كند و اگر اعاده واجب باشد اعاده نماید.

آیة الله بهجت:خروج از مسجد با عمد و اختیار مبطل است.

آیة الله مكارم:عمدا و اختیارا نباید از مسجد خارج شود ولى در مواردى كه ضرورت شرعى یا عرفى داشته باشد مانعى ندارد،مانند بیرون رفتن براى قضاى حاجت و غسل جنابت و مانند آن یا امثال تشییع جنازه نزدیكانى كه اگر در آن شركت نكند امر شایسته‏اى نیست.

70-س:در مواردى كه مى‏توان از مسجد خارج شد آیا مى‏توان نشست‏یا در سایه رفت‏یا در جماعت‏حاضر شد؟آیة الله صافى:جواز بیرون رفتن براى جماعت مورد اشكال است.

71-س:خارج شدن معتكف از مسجد در موارد ذیل چه حكمى دارد؟الف:براى وضو و غسل مستحبى و مسواك زدن.

ب:جهت تلفن زدن به خانواده در موارد غیر ضرورى و امور متعارف.

ج:جهت دیدار با خانواده در بیرون و در حیاط.

آیة الله خامنه‏اى:الف-جایز است اما زیاد معطل نشود.

ب-در موارد ضرورى اشكالى ندارد و در موارد غیر ضرورى اگر امور مستحبى را در بر بگیرد و طول هم نكشد اشكالى ندارد. ج-در بعضى موارد اشكالى ندارد،مثل رسیدگى امور خانواده و دیدن فرزندان كه عدم دیدار باعث مفسده و اشكالاتى مى‏شود.

آیة الله بهجت:ضابطه كلى در موارد جواز خروج نیست،هر كارى كه خروج براى آن عقلا یا شرعا یا عادتا لازم است از امور واجبه باشد یا راجحه چه متعلق به امور دنیا باشد یا امور آخرت ولى باید اقرب طرق را مراعات نماید و اقتصار كند بر مقدار حاجت و ضرورت،البته خروج هم به قدرى طول نكشد كه محو صورت اعتكاف شود.

آیة الله سیستانى:به احتیاط واجب جایز نیست،مگر در مورد حاجت ضرورى باشد.

آیة الله تبریزى:خارج شدن معتكف از مسجد در موارد مذكور جایز نیست.

آیة الله فاضل:مانعى ندارد،ولى تلاش كنند این امور با سرعت انجام شده و هر چه سریعتر به مسجد بر گردند.آیة الله مكارم:الف-براى وضو و غسل مستحبى اشكالى ندارد و براى مسواك كه مقدمه آن باشد نیز اشكالى ندارد.

ب-اشكال ندارد.

ج-اشكال دارد.

محرمات اعتكاف

72-آنچه بر معتكف حرام است‏به طور اجمال بدین شرح است:

استفاده از عطریات و گیاهان خوشبو

خرید و فروش

مجادله

استفاده شهوانى از جنس مخالف

استمناء (یعنى انسان با خود كارى كند كه از او منى بیرون آید.)

توضیح محرمات اعتكاف

73-بوئیدن عطریات (30) و گیاهان خوشبو براى كسى كه از آن لذت مى‏برد در حال اعتكاف حرام است،پس براى كسى كه حس بویایى ندارد اشكال ندارد.

74-در حال اعتكاف،خرید و فروش و بنابر احتیاط واجب،هر نوع داد و ستدى،مانند اجاره و مضاربه حرام است.

75-هر چند داد و ستد در حال اعتكاف حرام است،ولى باطل كننده اعتكاف نیست.

76-اشتغال به امور دنیوى،مانند خیاطى،نساجى نقاشى،مطالعه و امثال آن اشكال ندارد.

77-در حال اعتكاف مجادله در امور دنیوى و دینى در صورتى كه به قصد غلبه بر طرف مقابل و اظهار فضیلت و برترى باشد حرام است،اما اگر به قصد اظهار حق و بازداشتن طرف از طریق باطل باشد نه تنها حرام نیست،بلكه از افضل طاعات و عبادات است.

78-هر گونه استفاده شهوانى از جنس مخالف،نظیر لمس،بوسه (31) و آمیزش حرام است و فرقى در این مساله بین زن و مرد نمى‏باشد.

79-در حال اعتكاف نگاه از روى شهوت به همسر خود اشكال ندارد،هر چند احتیاط مستحب ترك آن است.

80-استمناء نیز بنابر احتیاط واجب از محرمات اعتكاف شمرده شده است،هر چند از راه حلال آن،مانند بازى با همسر باشد.گر چه استمناء حرام در هر حال حرام و از گناهان بزرگ است ولى در حال اعتكاف گناهى بزرگتر است.

81-معتكف باید روزها را روزه‏دار باشد و از هر كارى كه روزه را باطل مى‏كند،پرهیز كند و هر آنچه روزه را باطل مى‏كند،اعتكاف را نیز باطل مى‏كند.

82-اگر معتكف جماع كند اعتكافش باطل است ولى اگر یكى دیگر از محرمات را مرتكب شود، (32) احكام مفصلى دارد كه در بحث‏«قضا و كفاره اعتكاف‏»خواهد آمد.

83-بر معتكف واجب نیست از كارهایى كه بر محرم حرام است،مثل پوشیدن لباس دوخته و كندن مو از بدن و نگاه در آینه پرهیز كند،هر چند احتیاط مستحب (33) است.

84-بجز مبطلات روزه،سایر محرمات،اختصاص به روز نداد،بلكه در شب نیز باید از آنها پرهیز كند.

85-س:عطر و گلاب زدن یا بو كردن عطر و گلاب اعتكاف را باطل مى‏كند یا خیر؟

آیة الله تبریزى:استعمال عطر و گلاب چنانچه مستلزم بو كردن آن باشد،هر چند بر معتكف حرام است لاكن بطلان اعتكاف از جهت آن محل اشكال است و اگر معتكف در روز سوم این كار را كرده باید اعتكافش را تمام كند.

آیة الله سیستانى:بو كردن آنها اعتكاف را باطل مى‏كند.

آیة الله بهجت:اگر با تلذذ باشد بنابر احتیاط باطل مى‏شود و احتیاط واجب در صورت وجوب اعتكاف [آن است كه]آن را تمام كند و سپس قضا نماید.

86-س:آیا در صورت نیاز مى‏تواند خرید و فروش نماید؟آیا توكیل یا نقل به غیر بیع لازم است (یعنى به شخص دیگرى وكالت دهد تا از طرف او خرید و فروش كند یا به غیر خرید و فروش،مثلا با قرض یا بخشش نقل و انتقال كنند.)؟

آیة الله مكارم:در صورت عدم امكان توكیل یا نقل به غیر بیع اشكالى ندارد.

آیة الله بهجت:در صورت اضطرار براى حاجت‏خودش مانعى ندارد.

87-س:ارتكاب سهوى محرمات اعتكاف چه حكمى دارد؟

آیة الله فاضل لنكرانى:ارتكاب سهوى سائر محرمات غیر از جماع ضرورى به اعتكاف نمى‏زند.

آیة الله مكارم:خالى از اشكال نیست.

آیة الله بهجت:ارتكاب سهوى،حرام و مبطل نیست.

قطع اعتكاف

88-براى شناخت‏حكم قطع اعتكاف باید اقسام آن را شناخت.

اقسام اعتكاف:

واجب معین: پس از شروع قطع آن جایز نیست.

واجب موسع :پس از تكمیل دو روز، قطع آن جایز نیست.

مستحب: پس از تكمیل دو روز، قطع آن جایز نیست.

توضیح:

اگر اعتكاف،واجب معین باشد،یعنى وقت مشخص داشته باشد،مثلا نذر كند از 21 تا 26 ماه رمضان در مسجد معتكف شود،همین كه اعتكاف را شروع كرد اتمام آن واجب و قطع آن غیر جایز است.

و اگر اعتكاف،واجب موسع باشد،یعنى وقت آن وسعت دارد،مثلا نذر كرده باشد كه امسال،یا در این ماه سه روز معتكف شود،یا اعتكاف مستحب باشد،تا قبل از تكمیل دو روز مى‏تواند آن را رها كند،مثلا در روز اول،شب اول یا روز دوم،ولى اگر اعتكاف را رها نكرد و در مسجد ماند تا غروب روز سوم در این صورت،بر او واجب است كه اعتكاف را كامل كند و روز سوم را بماند.

89-انسان مى‏تواند از آغاز،هنگام نیت،شرط كند كه اگر مشكلى پیش آمد-مثلا بگوید اگر هوا سرد شد-اعتكاف را رها مى‏كنم،در صورت پیش آمدن مانع،رها كردن اعتكاف اشكال ندارد،حتى در روز سوم.

90-در اعتكاف نذرى،انسان مى‏تواند هنگام خواندن صیغه نذر شرط كند كه اگر مانعى پیش آمد اعتكافم را رها كنم.

91-س:آیا معتكف مى‏تواند به هنگام نیت اعتكاف شرط كند كه هر زمان خواست از اعتكاف خود رجوع كند؟اگر بعد از نیت‏حكم شرط خود را ساقط نمود،آیا شرط او ساقط مى‏شود یا خیر؟

آیة الله تبریزى:مى‏تواند شرط كند و با اسقاط ساقط نمى‏شود.

92-س:اگر شرط رجوع در وقت نذر كردن براى اعتكاف باشد چه حكمى دارد؟

آیة الله تبریزى:مثل شرط كردن در زمان نیت اعتكاف است و چنانچه اعتكاف را به عنوان وفاء به نذر مزبور انجام دهد،حتى در روز سوم مى‏تواند رجوع كند.

قضاء و كفاره اعتكاف

قضاء

93-اگر در حال اعتكاف جماع كند-عمدا باشد یا سهوا (34) پس اگر اعتكاف،واجب معین باشد، باید قضاى آن را بجا آورد.و اگر واجب غیر معین باشد،باید آن را از سر بگیرد.

94-اگر یكى دیگر از محرمات اعتكاف را سهوا انجام دهد (35) و اعتكاف:

واجب معین باشد:بنابر احتیاط واجب باید اعتكاف را به پایان ببرد و قضاى آن را بجا آورد.

واجب غیر معین باشد:اگر در دو روز اول باشد باید اعتكاف را از سر بگیرد و اگر روز سوم باشد،اعتكاف را به پایان ببرد و از سر بگیرد.

اگر اعتكاف مستحب را بعد از روز دوم باطل كند،باید (36) قضاى آن را بجا آورد.ولى اگر قبل از اتمام روز دوم باطل كند،چیزى بر عهده او نیست.

95-واجب نیست قضاى اعتكاف را فورا (37) بجا آورد،گر چه احتیاط مستحب است.

96-س:اگر كسى نذر كند ایام معینى را معتكف باشد و از آن ایام معین تخلف نماید-یك روز یا بیشتر-آیا قضاء بر او واجب است‏یا خیر؟

آیة الله تبریزى:بنابر احتیاط،قضاى آن واجب است.

كفاره

97-اگر اعتكاف واجب را با آمیزش(جماع)باطل كند،كفاره واجب است و در سایر محرمات كفاره نیست،هر چند احتیاط مستحب است.

98-اگر در دو روز اول اعتكاف مستحب آمیزش كند و اعتكاف را رها نكند بنابر احتیاط واجب كفاره لازم است.

99-كفاره بطلان اعتكاف،مانند كفاره روزه ماه رمضان است،یعنى،باید:

-دو ماه روزه بگیرد.

-یا به 60 مسكین،طعام بدهد.

-یا یك برده را آزاد كند.

100-احتیاط مستحب است (38) كه اگر ممكن است‏یك برده آزاد كند و در صورت ناتوانى دو ماه روزه بگیرد و چنانچه نتواند روزه بگیرد،به 60 فقیر طعام بدهد.

«و الحمد لله اولا و آخرا»

پى‏نوشتها:

1.آیة الله سیستانى:ایمان شرط صحت اعتكاف نیست،هر چند در استحقاق ثواب معتبر است.

آیة الله مكارم:ایمان شرط قبول اعتكاف است نه صحت آن.

شرط ایمان در فتاواى حضرت آیة الله صافى ذكر نشده است.

2.آیة الله گلپایگانى:اعتكاف به نیابت از زنده بنابر احتیاط واجب

صحیح نیست.

آیة الله مكارم:اعتكاف به نیابت از دیگرى،زنده یا مرده،به قصد رجاء اشكال ندارد.

حكم اعتكاف به نیابت از زنده در فتاواى حضرت آیة الله صافى ذكر نشده است.

3.آیة الله مكارم:روزه استیجارى بنابر احتیاط واجب كفایت نمى‏كند.

آیة الله فاضل:بنابر احتیاط واجب،روزه براى دیگرى خواه استیجارى باشد یا مثلا قضاى روزه پدر كه پسر بزرگتر واجب است‏باشد اگر اعتكاف براى همان كسى كه برایش روزه مى‏گیرد نیست كفایت نمى‏كند.

4.آیة الله فاضل:اگر نذر كرده باشد كه ایام معینى معتكف شود نمى‏تواند براى آن ایام روزه استیجارى قبول كند.

5.آیة الله گلپایگانى:مگر آنكه هر دو روزه را قصد كند كه در این صورت،اعتكافش صحیح است هر چند به جهت مخالف با نذر گناه كرده است.نظر حضرت آیة الله صافى به دست نیامد.

6.آیة الله اراكى:نسبت‏به دو روز اول اجازه لازم است.

7.آیة الله گلپایگانى،آیة الله صافى:اجازه لازم است و اگر موجب از بین رفتن حق او نباشد، اجازه او براى اعتكاف لزومى ندارد ولى بدون اجازه شوهر نمى‏تواند از خانه بیرون رود.بنابر این جایز بودن اعتكاف بستگى به اجازه شوهر دارد و چنانچه اجازه ندهد،اعتكاف باطل است.

آیة الله سیستانى:اگر توقف او در مسجد بدون اجازه شوهر حرام باشد،اعتكافش باطل است.

آیة الله خویى:اگر منافات با حق شوهر داشته باشد اجازه او لازم است و اگر منافات نداشته باشد و روزه او مستحبى باشد،بنابر احتیاط واجب باز هم اجازه لازم است.

8.آیة الله گلپایگانى:بنابر احتیاط واجب،ولى اگر فرزند را نهى كنند و مخالفت‏با آنان سبب اذیت و آزارشان باشد اعتكاف باطل است.

9 آیة الله اراكى:نسبت‏به فرزند اجازه والدین شرط است و نسبت‏به زن اجازه شوهر بنابر احتیاط واجب لازم است.

10.آیة الله خویى،آیة الله سیساتى:بنابر احتیاط واجب تا مغرب.

آیة الله مكارم:تا غروب آفتاب.

11.آیة الله خویى،آیة الله سیستانى:اگر همین اعتكاف مستحبى معروف را نذر كرده باشد باطل است،ولى اگر این اعتكاف نباشد،مثلا مقصودش ماندن در مسجد باشد،صحیح است.

12.در روایتى آمده است،اعتكاف تنها در مساجدى صحیح است كه پیامبر یا وصى پیامبر در آن نماز جماعت‏خوانده باشد و در دو مسجد اول پیامبر صلى الله علیه و آله و حضرت على علیه السلام و در دو مسجد دیگر حضرت على علیه السلام نماز جماعت‏خوانده‏اند و اعتكاف در مسجد جامع نیز در برخى روایات دیگر آمده است(وسائل الشیعه،ج 7،ص 406).

13.آیات عظام،خوئى،گلپایگانى،اراكى،سیستانى،صافى،مكارم:اعتكاف در مسجد جامع نیز صحیح است هر چند احتیاط آن است كه در یكى از آن چهار مسجد معتكف شود.

14.آیة الله خویى:هر چه با حال جنابت در مسجد توقف كند،جزء اعتكاف نیست.

15.آیات عظام گلپایگانى،اراكى،صافى:بنابر احتیاط واجب اعتكافش باطل است.

آیة الله خویى:اگر جاى كسى را غصب كند اعتكافش اشكال دارد ولى اگر بر فرش غصبى بنشیند اعتكاف باطل نیست.

آیة الله مكارم:به احتیاط واجب،اعتكافش باطل نیست.

16.نظر آیة الله صافى در این مساله به دست نیامد.×

17.آیة الله سیستانى:یا اطمینان حاصل شود.

18.آیات عظام خویى،فاضل،مكارم:یك نفر عادل هم بگوید كفایت مى‏كند.

19.آیة الله گلپایگانى،آیة الله اراكى:به هر حال،حكم حاكم كفایت مى‏كند.

آیة الله مكارم:حكم حاكم بنابر احتیاط واجب كافى نیست.

20.آیة الله سیستانى:در صورتى كه نشانه‏اى بر اینكه جزء مسجد است وجود داشته باشد حكم مسجد را دارد.

آیة الله صافى:افزوده‏هاى مسجد،تا معلوم نشود جزء مسجد است‏حكم مسجد را ندارد.

21.آیة الله سیستانى:اگر نشانه‏اى بر مسجد بودن آن وجود نداشته باشد.

آیة الله مكارم:مگر آنكه ظاهر حال دلالت داشته باشد كه جزو مسجد است.

22.آیة الله مكارم:اعتكاف در دو مسجد متصل به هم اشكال ندارد.

23.آیة الله مكارم:اعتكاف باطل نیست و ادامه آن را در مسجد دیگرى به پایان ببرد.

24.آیة الله مكارم:به حاشیه مساله قبل مراجعه شود.

25.آیات عظام اراكى،گلپایگانى،خویى:خارج شدن از مسجد براى شركت در تشییع جنازه مطلقا جایز است.

26.آیة الله اراكى،آیة الله خویى:براى شركت در نماز جماعت نیز مى‏تواند از مسجد خارج شود.

آیة الله سیستانى:در صورتى كه ناچار باشد بیرون رود.

27.آیات عظام،خویى،گلپایگانى،اراكى:و زیر سایه راه نرود.

آیة الله صافى:بنابر احتیاط واجب زیر سایه راه نرود و مطلقا زیر سایه ننشیند.

28.آیة الله مكارم:انتخاب نزدیكترین راه واجب نیست،مگر آنكه اختلاف دو راه بسیار زیاد باشد.

20.آیة الله خویى،آیة الله سیستانى:باطل است.

آیة الله گلپایگانى:بنابر احتیاط واجب باطل است.

30.آیة الله سیستانى،آیة الله مكارم:نسبت‏به عطریات لذت بردن معتبر.

نیست،پس اگر بوى آن را احساس كند،هر چند لذت نبرد حرام است.

آیة الله فاضل:اگر بو را احساس مى‏كند ولى لذت نمى‏برد،بنابر احتیاط واجب باید پرهیز كند.

31.آیات عظام خویى،مكارم،سیستانى،صافى:لمس و بوسه،بنابر احتیاط واجب حرام است.

32.آیة الله خویى،آیة الله اراكى:در غیر جماع اگر سهوا باشد اعتكاف.

باطل نیست.

آیة الله گلپایگانى،آیة الله مكارم:بنابر احتیاط واجب اعتكاف باطل است.

آیة الله سیستانى:جماع نیز حكم سایر محرمات را دارد.

33.آیة الله مكارم:نسبت‏به نپوشیدن لباس دوخته و پوشیدن لباسى مانند لباس احرام، احتیاط مستحب نیست‏بلكه بهتر است نپوشند،چون خلاف عمل افراد متشرع و ممكن است گمان بدعت نیز داشته باشد.

34.آیات عظام گلپایگانى،خویى،اراكى:اگر در اعتكاف واجب،سهوا جماع كند،بنابر احتیاط واجب،اعتكاف را دوباره انجام دهد.

35.آیة الله گلپایگانى:احتیاط در تمام موارد ترك نشود.×

36.آیة الله سیستانى:بنابر احتیاط واجب.

37.آیة الله سیستانى:ولى به قدرى تاخیر نیندازد كه سهل انگارى به شمار آید.

38.آیة الله خویى:بلكه واجب است‏به همین ترتیب عمل كند.

  عناوين مرتبط :




www.natanz.ir

کلیه حقوق این سایت برای شهرداری نطنز محفوظ است

برنامه نويسی : اصفهان هاست